Có những ký ức không nằm trong những điều lớn lao. Chúng chỉ là mùi khói bếp, tiếng gọi nhau về ăn cơm, hay một buổi chiều bình yên đã đi qua từ rất lâu. AnAn viết những câu chuyện này để giữ lại những điều bình dị ấy, trước khi thời gian lặng lẽ mang chúng đi.

📂 QUÊ TÔI CÓ CÁNH DIỀU

Có những mùi hương chỉ cần vô tình bắt gặp một lần nữa là cả tuổi thơ bỗng ùa về.

Với tôi, đó là mùi than củi.

Ngày ấy, nhà tôi có một quán tạp hóa nhỏ nằm nép bên con đường làng. Gọi là quán cho vui chứ thật ra chỉ là một gian nhà đơn sơ. Trên chiếc kệ gỗ đã ngả màu thời gian là vài gói bánh, ít viên kẹo, mấy hộp diêm, chai dầu ăn, gói muối... Những món hàng chẳng đáng là bao, nhưng đủ để bà con trong xóm ghé vào mỗi ngày.

Chiều nào cũng vậy, khi nắng bắt đầu dịu xuống, bà lại nhóm bếp than.

Bà ngồi trên chiếc ghế thấp, tay cầm chiếc quạt mo đã sờn mép. Mỗi lần quạt, những hòn than lại đỏ rực lên như đang thở. Vài tia lửa nhỏ bay ra, nổ tí tách rồi tan vào gió chiều.

Tôi thích ngồi cạnh bà chỉ để ngắm bếp than.

Đến bây giờ tôi vẫn không hiểu vì sao ngày ấy mình có thể ngồi hàng giờ trước bếp lửa. Có lẽ vì bên cạnh bếp than lúc nào cũng có bà.

Bà đặt chiếc bánh tráng lên vỉ.

Chỉ một lúc sau, mùi thơm bắt đầu lan ra. Mùi gạo, mùi mè, quyện cùng mùi than củi. Chiếc bánh dần phồng lên, điểm những đốm vàng nâu. Ngày ấy, chỉ một chiếc bánh tráng nướng thôi cũng đủ làm một đứa trẻ háo hức.

Tôi ngồi chờ, mắt chẳng rời chiếc bánh.

Bà cười hiền.

— Chờ chút, còn nóng lắm.

Nhưng trẻ con thì làm sao chờ được.

Có lần vừa cầm lấy, tôi đã xuýt xoa vì nóng. Bà chỉ cười, nhẹ nhàng phủi mấy hạt mè rơi trên áo tôi.

Chiếc bánh ngày ấy chẳng có trứng, chẳng có xúc xích hay những thứ nhân đầy ắp như bây giờ.

Chỉ là bánh tráng nướng.

Vậy mà ngon lạ.

Có lẽ vì trong chiếc bánh ấy có cả bàn tay của bà.

Quán tạp hóa của bà nhỏ lắm.

Bà con trong xóm cần gì thì ghé. Người mua gói muối, người mua hộp diêm, người mua vài viên kẹo cho con. Nhiều hôm trong túi chẳng còn đồng nào.

"Bà ơi, cho con thiếu nghe."

Bà chỉ mỉm cười.

Bà cúi xuống, nhặt một hòn than đen còn sót lại bên bếp rồi ghi vài nét lên tờ giấy cũ đã ngả màu. Than làm đầu ngón tay bà đen đi, tờ giấy cũng lấm lem những vệt than.

Ngày ấy, có được cây bút để viết cũng không phải chuyện dễ. Còn với bà, biết đọc, biết viết vài chữ đã là điều quý lắm. Vậy mà những vệt than đen ấy lại giúp bà nhớ được ai đã lấy gói muối, ai còn thiếu cân đường, ai hẹn đến mùa gặt sẽ trả.

Tôi từng hỏi:

— Bà ơi, lỡ người ta quên trả thì sao?

Bà ngẩng lên nhìn tôi, cười hiền như mọi lần.

— Quên thì thôi con. Khi nào có thì họ trả. Ai cũng có lúc khó khăn.

Lúc ấy tôi chưa hiểu.

Sau này lớn lên mới biết, có những cuốn sổ chẳng ghi bằng mực, mà được viết bằng sự tin nhau.

Có người đi ngang quán chỉ để hỏi:

— Bà ăn cơm chưa?

Có người mang sang vài trái chuối vừa chín.

Có người sau mùa gặt, gánh đến cho bà một ít lúa. Họ chẳng nói nhiều, chỉ cười. Có lẽ lời cảm ơn ngày ấy giản dị như thế.

Chẳng ai khá giả.

Nhưng ai cũng cố giữ cho nhau một chút ấm lòng.

Chiều ở quê thường xuống rất chậm.

Khi bếp than chỉ còn những hòn than đỏ âm ỉ, mặt trời cũng vừa khuất sau hàng tre. Tiếng chim gọi nhau về tổ, tiếng trẻ con í ới ngoài ngõ, tiếng người gọi nhau về ăn cơm... Tất cả hòa vào nhau thành một âm thanh mà tôi đã đi rất nhiều nơi vẫn chưa từng gặp lại.

Rồi tôi lớn.

Những chiếc bếp than dần được thay bằng bếp gas, bếp điện. Quán tạp hóa nhỏ năm ấy cũng không còn. Người ta mua hàng ở cửa hàng lớn, thanh toán bằng điện thoại, chẳng còn mấy ai mua thiếu hay ghi nợ nữa.

Mọi thứ đều tiện hơn.

Chỉ có một điều không còn dễ tìm lại.

Đó là một buổi chiều ngồi bên bà, chờ chiếc bánh tráng vừa nướng xong, còn nóng hổi trên tay.

Bà đã đi xa nhiều năm.

Nhưng mỗi lần vô tình ngửi thấy mùi bánh tráng nướng, tôi lại thấy mình như trở về căn quán nhỏ năm nào.

Trong ký ức của tôi, bếp than vẫn đỏ.

Chiếc quạt mo vẫn nhịp nhàng đưa gió.

Bà vẫn ngồi đó, lặng lẽ nướng từng chiếc bánh tráng cho đứa cháu nhỏ đang ngồi bên cạnh.

Có lẽ tuổi thơ không phải là những năm tháng đã qua.

Tuổi thơ là nơi chỉ cần một mùi hương cũng đủ đưa ta trở về.

-------------------